1. Home
  2. Blog
  3. Klykciny konczynaste - jak wyglądają, czy sa grozne i jak je leczyc?

Klykciny konczynaste - jak wyglądają, czy sa grozne i jak je leczyc?

urologia · andrologia · kłykciny kończyste · HPV · zmiany okolic intymnych · Gdańsk

Kłykciny kończyste to brodawkowate zmiany w okolicy narządów płciowych i odbytu, wywołane zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego. Odpowiadają za nie typy niskiego ryzyka — te, które nie prowadzą do nowotworów. Zmiany są jednak zakaźne, mają skłonność do nawrotów i bywają mylone z kilkoma zupełnie niegroźnymi wariantami anatomii. Dlatego pierwszym krokiem nie jest leczenie, tylko potwierdzenie, z czym mamy do czynienia.

Konsultacja urologiczna lek. Arthur Abbazov

Autor merytoryczny: lek. Arthur Abbazov, urolog, androlog · Opracowanie redakcyjne: Redakcja Wyspy Medycyny Przyjaznej · Recenzja medyczna: lek. Arthur Abbazov · Data stworzenia: 07.08.2026 · Data recenzji: 07.08.2026 · Aktualizacja: 07.08.2026

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Zmiana twarda, owrzodziała, krwawiąca, niegojąca się, szybko rosnąca, a także zmiany utrudniające oddawanie moczu lub stolca oraz powiększone węzły chłonne w pachwinach wymagają pilnej oceny. Rozpoznania zmian w okolicy intymnej nie stawia się na podstawie zdjęć z internetu ani opisu.

Najważniejsze informacje w skrócie

  • Kłykciny kończyste wywołują typy HPV niskiego ryzyka — te, które nie prowadzą do rozwoju nowotworów.
  • Zmiany mają postać miękkich, nierównych, brodawkowatych wyrośli, czasem kalafiorowatych, pojedynczych lub licznych.
  • Występują u obu płci — na prąciu, mosznie, sromie, w pochwie, na kroczu oraz wokół odbytu.
  • Zakażenie przenosi się przez kontakt skóra do skóry, także bez pełnego stosunku i bez widocznych zmian u partnera.
  • Od zakażenia do pojawienia się zmian mijają zwykle tygodnie lub miesiące, dlatego ustalenie źródła jest niemożliwe.
  • Kłykciny nie są dowodem zdrady — wirus może pozostawać nieaktywny przez długi czas.
  • Leczenie usuwa widoczne zmiany, ale nie gwarantuje usunięcia wirusa z organizmu. Nawroty są częste.
  • Typy odpowiedzialne za kłykciny to inne typy niż te związane z rakiem szyjki macicy — ale zakażenia mogą współistnieć.
  • Kobiety z rozpoznanymi kłykcinami powinny kontynuować profilaktykę ginekologiczną zgodnie z zaleceniami.
  • Zmiany podobne do kłykcin dają grudki perliste, plamki Fordyce'a, mięczak zakaźny, a także kiła — dlatego konieczna jest diagnostyka.

Dowiedz się więcej o specjaliście

Lek. Arthur Abbazov jest urologiem i andrologiem w Wyspie Medycyny Przyjaznej w Gdańsku. Zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego, w tym zmian w obrębie okolic intymnych. Przy podejrzeniu kłykcin najważniejsze jest rozpoznanie: znaczna część pacjentów zgłasza się z niepokojem, a badanie kończy się stwierdzeniem zmiany całkowicie łagodnej. Prowadzi konsultacje także w języku rosyjskim.

Poznaj lek. Arthura Abbazova

Skąd się biorą kłykciny

Kłykciny kończyste, nazywane też brodawkami płciowymi, są następstwem zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego. Istnieje wiele typów tego wirusa i to rozróżnienie ma tu kluczowe znaczenie.

Za kłykciny odpowiadają typy niskiego ryzyka — czyli te, które powodują zmiany brodawkowate, ale nie prowadzą do rozwoju nowotworów. Typy wysokiego ryzyka, wiązane z rakiem szyjki macicy oraz częścią nowotworów odbytu, prącia i gardła, to inne typy wirusa i zwykle nie dają widocznych zmian. To dlatego rozpoznanie kłykcin samo w sobie nie jest informacją o ryzyku nowotworowym.

Wirus przenosi się przez kontakt skóra do skóry w okolicy intymnej. Do zakażenia może dojść podczas seksu waginalnego, analnego i oralnego, ale również bez pełnego stosunku — wystarczy kontakt zakażonej skóry z okolicą intymną partnera. Prezerwatywa zmniejsza ryzyko, ale nie eliminuje go, ponieważ nie osłania całej okolicy.

Od zakażenia do pojawienia się widocznych zmian mijają zwykle tygodnie lub miesiące, a czasem znacznie dłużej — wirus może pozostawać w skórze nieaktywny. Z tego wynika wniosek, który warto powiedzieć wprost: ustalenie, kiedy i od kogo doszło do zakażenia, zwykle nie jest możliwe, a pojawienie się kłykcin nie jest dowodem niewierności.

Jak wyglądają

Typowa kłykcina to miękka, nierówna, brodawkowata wyrośl w kolorze skóry, różowa lub szarawa. Powierzchnia bywa gładka albo wyraźnie kalafiorowata. Zmiany mogą być pojedyncze, ale częściej występują w skupiskach — i mają skłonność do zlewania się w większe struktury.

Postać Wygląd Typowa lokalizacja
Kalafiorowate Nierówne, uszypułowane wyrośla o postrzępionej powierzchni Napletek, wędzidełko, srom, okolica odbytu
Grudkowe Gładkie, kopulaste grudki w kolorze skóry lub ciemniejsze Trzon prącia, moszna, wargi sromowe
Płaskie Ledwo wypukłe, łatwe do przeoczenia Żołądź, szyjka macicy, okolica odbytu
Rogowaciejące Twardsze, o szorstkiej powierzchni, przypominające brodawki skórne Skóra suchsza: trzon prącia, moszna, pachwiny

U mężczyzn zmiany pojawiają się najczęściej na napletku, żołędzi, w rowku zażołędnym, przy wędzidełku, na trzonie prącia, na mosznie, w pachwinach, na kroczu i wokół odbytu, rzadziej przy ujściu cewki moczowej.

U kobiet lokalizacje obejmują wargi sromowe, przedsionek pochwy, krocze, okolicę odbytu, a także pochwę i szyjkę macicy — te ostatnie wymagają oceny ginekologicznej i mogą pozostawać niewidoczne dla pacjentki.

Kłykciny zwykle nie bolą. Mogą natomiast swędzieć, piec, podrażniać się i krwawić przy tarciu — na przykład po goleniu okolicy intymnej lub po stosunku. Brak bólu bywa powodem odkładania wizyty, choć zmiany w tym czasie mnożą się i rozprzestrzeniają.

Czy kłykciny są groźne?

To pytanie z tytułu i wymaga odpowiedzi rozłożonej na kilka poziomów, bo prosta odpowiedź „tak” albo „nie” byłaby myląca.

Nie są nowotworem i nie przechodzą w nowotwór. Odpowiadają za nie typy wirusa niskiego ryzyka. Rozpoznanie kłykcin nie oznacza więc zagrożenia onkologicznego i nie jest powodem do paniki.

Są jednak zakaźne — zarówno dla partnerki lub partnera, jak i dla samego pacjenta, bo mogą rozprzestrzeniać się na sąsiednie okolice. Nieleczone potrafią się powiększać, mnożyć i zlewać w większe zmiany, znacznie trudniejsze do usunięcia niż pojedyncze wyrośla.

Wymagają różnicowania. To najważniejszy powód, dla którego samodzielne rozpoznanie jest ryzykowne. Podobnie mogą wyglądać zmiany całkowicie niegroźne, ale też takie, które wymagają zupełnie innego leczenia — a w rzadkich przypadkach zmiany wymagające pilnej diagnostyki.

Mogą współistnieć z zakażeniem typami wysokiego ryzyka. Obecność kłykcin nie oznacza takiego zakażenia, ale go nie wyklucza. Dlatego kobiety z rozpoznanymi kłykcinami powinny kontynuować profilaktykę ginekologiczną zgodnie z obowiązującymi zaleceniami — nie z powodu samych kłykcin, lecz w ramach standardowej opieki.

Osobno warto wspomnieć o obciążeniu psychicznym. Dla wielu pacjentów to właśnie ono jest największym problemem: wstyd, obawa przed reakcją partnera, poczucie napiętnowania. Warto wiedzieć, że zakażenia HPV należą do najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową i nie świadczą o niczym poza tym, że ktoś jest aktywny seksualnie.

Z czym bywają mylone

Zmiana Co ją odróżnia Znaczenie
Grudki perliste prącia Regularne rzędy drobnych wypustek wokół korony żołędzi, symetryczne Wariant anatomiczny, niezakaźny, nie wymaga leczenia
Plamki Fordyce'a Drobne żółtawe punkty, rozproszone na trzonie prącia i mosznie Widoczne gruczoły łojowe, niezakaźne
Mięczak zakaźny Perłowe grudki z zagłębieniem w środku Inna infekcja wirusowa; zakaźna, wymaga leczenia
Kłykciny płaskie w kile Szerokie, wilgotne, płaskie zmiany, często z innymi objawami ogólnymi Objaw kiły — wymaga pilnej diagnostyki i innego leczenia
Brodawki łojotokowe Brunatne, szorstkie, „przyklejone” do skóry Zmiany łagodne, niezwiązane z HPV
Zmiany przednowotworowe i nowotworowe Twarde, owrzodziałe, krwawiące, niegojące się Wymagają pilnej oceny i badania histopatologicznego

Czwarty wiersz zasługuje na podkreślenie. Kłykciny płaskie występujące w przebiegu kiły wyglądają podobnie do kłykcin kończystych, ale są objawem zupełnie innej choroby, wymagającej pilnego leczenia. To jeden z głównych powodów, dla których zmiany w okolicy intymnej ocenia lekarz, a nie wyszukiwarka.

Jak wygląda diagnostyka

Rozpoznanie kłykcin opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym — lekarz ocenia wygląd zmian, ich powierzchnię, umiejscowienie i rozmieszczenie. W większości przypadków to wystarcza.

W zależności od sytuacji postępowanie może obejmować:

  • ocenę całej okolicy intymnej, krocza i okolicy odbytu, także tam, gdzie pacjent nie zauważył zmian,
  • badanie w powiększeniu przy zmianach drobnych lub nietypowych,
  • ocenę proktologiczną przy zmianach okołoodbytniczych,
  • u kobiet — ocenę ginekologiczną, ponieważ zmiany mogą obejmować pochwę i szyjkę macicy,
  • badania w kierunku innych zakażeń przenoszonych drogą płciową, w tym kiły,
  • biopsję zmiany, gdy jest nietypowa, twarda, owrzodziała, krwawiąca, pigmentowana lub nie reaguje na leczenie,
  • rozmowę o szczepieniu przeciw HPV.

Warto wyjaśnić jedną kwestię, o którą pacjenci pytają najczęściej: nie ma rutynowego badania określającego ogólny „status HPV” u osoby dorosłej. Testy molekularne wykonuje się w określonych sytuacjach, głównie w ramach profilaktyki ginekologicznej, i dotyczą one konkretnej lokalizacji. Ujemny wynik z jednego miejsca nie wyklucza obecności wirusa gdzie indziej.

Metody leczenia

Celem leczenia jest usunięcie widocznych zmian, zmniejszenie dolegliwości i ograniczenie ryzyka dalszego rozprzestrzeniania. Metodę dobiera się do liczby, wielkości i umiejscowienia zmian, a także do możliwości i preferencji pacjenta.

Metoda Na czym polega Uwagi
Leczenie miejscowe Preparaty na receptę stosowane przez pacjenta w domu, według ścisłego schematu Wygodne przy zmianach dostępnych; wymaga konsekwencji i kontroli lekarskiej
Krioterapia Wymrażanie zmian ciekłym azotem Zwykle kilka sesji; możliwe przemijające odbarwienia
Elektrokoagulacja Usunięcie zmian prądem, w znieczuleniu miejscowym Skuteczna przy zmianach większych; wymaga gojenia
Laseroterapia Precyzyjne odparowanie zmian energią lasera Przydatna przy zmianach licznych i w trudnych lokalizacjach
Wycięcie chirurgiczne Usunięcie zmiany z możliwością badania histopatologicznego Stosowane przy zmianach dużych lub budzących wątpliwości

Trzy zasady obowiązują niezależnie od wybranej metody. Po pierwsze, leczenie rozpoczyna się po rozpoznaniu, a nie na podstawie przypuszczeń. Po drugie, preparatów przeznaczonych do leczenia kłykcin nie stosuje się na własną rękę ani na zmiany o nieustalonym charakterze — okolica intymna jest wrażliwa, a przypadkowe uszkodzenie skóry utrudnia późniejszą ocenę. Po trzecie, żadna metoda nie usuwa wirusa z organizmu — usuwa jedynie widoczne zmiany.

Zdecydowanie odradzam preparaty „na brodawki” dostępne bez recepty, przeznaczone do stosowania na dłonie i stopy. Ich użycie w okolicy intymnej grozi oparzeniem chemicznym, owrzodzeniem i bliznami.

Nawroty — dlaczego się zdarzają

Nawroty po leczeniu są częste i to jedna z najważniejszych rzeczy, o których pacjent powinien wiedzieć przed rozpoczęciem terapii — bo inaczej odbierze je jako niepowodzenie lekarza.

Mechanizm jest prosty: leczenie usuwa widoczne zmiany, ale wirus może pozostawać w otaczającej skórze i błonach śluzowych, w miejscach, gdzie nie doszło jeszcze do powstania brodawki. Nowe zmiany pojawiają się wtedy w kolejnych tygodniach lub miesiącach.

Ryzyko nawrotu zwiększają: rozległe zmiany w chwili rozpoczęcia leczenia, obniżona odporność, palenie tytoniu, kolejne ekspozycje na zakażenie oraz przerwanie leczenia miejscowego przed czasem. Ostatecznie o wyeliminowaniu wirusa decyduje odpowiedź układu odpornościowego — u wielu osób następuje to samoistnie w ciągu kilkunastu miesięcy.

Dlatego po zakończeniu leczenia potrzebna jest kontrola. Nawrót wcześnie wychwycony to zwykle pojedyncza, drobna zmiana — a nie rozległy problem wymagający kolejnej serii zabiegów.

Partnerka, partner i rozmowa o rozpoznaniu

Rozpoznanie kłykcin bywa źródłem napięcia w związku — częściej niż same objawy. Warto więc uporządkować kilka faktów.

To nie jest dowód zdrady. Wirus może pozostawać nieaktywny przez długi czas, a od zakażenia do pojawienia się zmian mijają tygodnie, miesiące, czasem dłużej. Ustalenie momentu zakażenia zwykle nie jest możliwe i nie warto tego robić.

Partnerka lub partner nie wymaga automatycznego leczenia, jeśli nie ma zmian — nie leczy się „na wszelki wypadek”. Warto natomiast, żeby zgłosili się na badanie, zwłaszcza gdy zauważyli u siebie jakiekolwiek zmiany. U kobiet ważne jest kontynuowanie profilaktyki ginekologicznej zgodnie z zaleceniami.

Aktywność seksualna w trakcie leczenia wymaga omówienia z lekarzem. Zwykle zaleca się powstrzymanie do czasu wygojenia zmian, a przy nowych kontaktach stosowanie prezerwatywy, która zmniejsza ryzyko transmisji, choć go nie eliminuje.

Szczepienie przeciw HPV jest metodą profilaktyczną — chroni przed zakażeniem typami zawartymi w szczepionce, ale nie leczy zmian już istniejących. To, czy w danym przypadku warto je rozważyć, jest kwestią indywidualną i warto omówić ją z lekarzem, uwzględniając wiek i historię szczepień.

Czego nie robić

  • Nie stosuj preparatów „na brodawki” przeznaczonych na dłonie i stopy — grożą oparzeniem chemicznym i bliznami.
  • Nie próbuj usuwać zmian samodzielnie — nożyczkami, obcinaczem ani przez wydrapywanie. To droga do zakażenia i rozsiewu.
  • Nie stosuj środków dezynfekcyjnych i domowych sposobów z internetu na okolicę intymną.
  • Nie zakładaj rozpoznania na podstawie zdjęć — podobnie wyglądają zmiany całkowicie niegroźne i takie, które wymagają pilnej diagnostyki.
  • Nie przerywaj leczenia miejscowego, gdy zmiany zaczną znikać — schemat ma określony czas trwania.
  • Nie gol okolicy intymnej w trakcie leczenia bez uzgodnienia — golenie sprzyja przenoszeniu wirusa na sąsiednie miejsca.
  • Nie odkładaj wizyty z powodu wstydu — zmiany w tym czasie mnożą się i trudniej je usunąć.

Najczęstsze mity

  • „Kłykciny to rak”. Nie. Wywołują je typy wirusa niskiego ryzyka, które nie prowadzą do nowotworów.
  • „To dowód zdrady”. Nie. Wirus może pozostawać nieaktywny przez długi czas, a moment zakażenia zwykle jest niemożliwy do ustalenia.
  • „Usunięcie zmian usuwa wirusa”. Nie. Leczenie usuwa widoczne zmiany, a wirus może pozostawać w skórze.
  • „Prezerwatywa chroni w stu procentach”. Nie. Zmniejsza ryzyko, ale nie osłania całej okolicy narażonej na kontakt.
  • „Brak zmian oznacza brak zakażenia”. Nie. Zakażenie HPV często przebiega bezobjawowo.
  • „Każda grudka w okolicy intymnej to kłykcina”. Nie. Grudki perliste i plamki Fordyce'a to warianty anatomiczne.
  • „Szczepienie wyleczy istniejące kłykciny”. Nie. Szczepienie jest profilaktyką, a nie leczeniem.
  • „Skoro nie bolą, można poczekać”. Nie warto. Zmiany mnożą się, a rozległe usuwa się trudniej.

Zauważyłeś zmiany w okolicy intymnej?

Znaczna część takich zmian okazuje się całkowicie łagodna. Konsultacja pozwala odróżnić kłykciny od wariantów anatomii i innych chorób oraz dobrać właściwe leczenie.

Konsultacja urologiczna Umów wizytę

Leczenie zmian okolic intymnych w Wyspie Medycyny Przyjaznej w Gdańsku

W Wyspie Medycyny Przyjaznej lek. Arthur Abbazov konsultuje pacjentów ze zmianami w obrębie okolic intymnych. Wizyta obejmuje wywiad, badanie oraz odróżnienie kłykcin od grudek perlistych, plamek Fordyce'a, mięczaka zakaźnego i innych zmian wymagających odrębnego postępowania.

Przy potwierdzonym rozpoznaniu omawiane są dostępne metody leczenia, ryzyko nawrotu, zasady postępowania w trakcie terapii oraz potrzeba diagnostyki w kierunku innych zakażeń przenoszonych drogą płciową. Aktualny zakres zabiegów, dostępność terminów i ceny należy potwierdzić podczas rejestracji.

Dowiedz się więcej o lek. Arthurze Abbazovie Konsultacja urologiczna Plamki i grudki na penisie

O co zapytać lekarza?

  • Czy moje zmiany to na pewno kłykciny kończyste?
  • Czy to nie są grudki perliste, plamki Fordyce'a albo inna zmiana?
  • Czy potrzebna jest biopsja?
  • Czy powinienem wykonać badania w kierunku innych zakażeń przenoszonych drogą płciową?
  • Którą metodę leczenia Pan proponuje i dlaczego akurat tę?
  • Ile sesji lub jak długo potrwa leczenie?
  • Jak duże jest ryzyko nawrotu w moim przypadku?
  • Kiedy mogę wrócić do aktywności seksualnej?
  • Czy partnerka lub partner powinni się przebadać?
  • Czy w mojej sytuacji warto rozważyć szczepienie przeciw HPV?
  • Jakie objawy powinny skłonić mnie do wcześniejszej wizyty?
  • Kiedy zgłosić się na kontrolę po leczeniu?

FAQ — kłykciny kończyste

Jak wyglądają kłykciny kończyste?

Jako miękkie, nierówne, brodawkowate wyrośla w kolorze skóry, różowe lub szarawe, czasem kalafiorowate. Bywają pojedyncze, ale częściej występują w skupiskach i mają skłonność do zlewania się.

Gdzie się pojawiają?

U mężczyzn na napletku, żołędzi, w rowku zażołędnym, przy wędzidełku, na trzonie prącia, mosznie, kroczu i wokół odbytu. U kobiet na wargach sromowych, w przedsionku pochwy, na kroczu, wokół odbytu, a także w pochwie i na szyjce macicy.

Czy kłykciny są groźne?

Nie są nowotworem i nie przechodzą w nowotwór — odpowiadają za nie typy wirusa niskiego ryzyka. Są jednak zakaźne, mogą się rozprzestrzeniać i wymagają odróżnienia od innych zmian, w tym od objawów kiły.

Czy kłykciny bolą?

Zwykle nie. Mogą swędzieć, piec i krwawić przy podrażnieniu, na przykład po goleniu lub stosunku. Brak bólu bywa powodem odkładania wizyty, choć zmiany w tym czasie się mnożą.

Czy to dowód zdrady partnera?

Nie. Wirus może pozostawać nieaktywny przez długi czas, a od zakażenia do pojawienia się zmian mijają tygodnie lub miesiące. Ustalenie, kiedy i od kogo doszło do zakażenia, zwykle nie jest możliwe.

Jak się je leczy?

Stosuje się leczenie miejscowe preparatami na receptę, krioterapię, elektrokoagulację, laseroterapię lub wycięcie chirurgiczne. Metodę dobiera lekarz do liczby, wielkości i umiejscowienia zmian.

Czy leczenie usuwa wirusa?

Nie. Usuwa widoczne zmiany, ale wirus może pozostawać w otaczającej skórze i błonach śluzowych. O jego wyeliminowaniu ostatecznie decyduje odpowiedź układu odpornościowego.

Czy kłykciny wracają?

Nawroty są częste, zwłaszcza w pierwszych miesiącach po leczeniu. Nie oznaczają błędu w terapii. Dlatego po zakończeniu leczenia potrzebna jest kontrola — wcześnie wychwycony nawrót to zwykle pojedyncza, drobna zmiana.

Czy mogę użyć preparatu na brodawki z apteki?

Nie. Preparaty przeznaczone na dłonie i stopy stosowane w okolicy intymnej grożą oparzeniem chemicznym, owrzodzeniem i bliznami. Leczenie kłykcin wymaga preparatów przeznaczonych do tej lokalizacji i kontroli lekarskiej.

Czy partnerka musi być leczona?

Nie leczy się osoby bez zmian „na wszelki wypadek”. Warto natomiast, żeby partnerka lub partner zgłosili się na badanie, a u kobiet — kontynuowali profilaktykę ginekologiczną zgodnie z zaleceniami.

Czy szczepienie przeciw HPV pomoże?

Szczepienie jest profilaktyką — chroni przed zakażeniem typami zawartymi w szczepionce, ale nie leczy istniejących zmian. Zasadność szczepienia w konkretnym przypadku warto omówić z lekarzem.

Kto leczy kłykciny w WMP?

Na stronie WMP lek. Arthur Abbazov jest opisany jako urolog i androlog zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego. Zakres zabiegów i dostępność terminów potwierdza rejestracja.

Źródła

  • Wyspa Medycyny Przyjaznej, lek. Arthur Abbazov: https://www.wyspamedycynyprzyjaznej.pl/pl/artur-abazzov
  • Wyspa Medycyny Przyjaznej, konsultacja urologiczna: https://www.wyspamedycynyprzyjaznej.pl/pl/konsultacja-urologiczna
  • Wyspa Medycyny Przyjaznej, plamki i grudki na penisie: https://www.wyspamedycynyprzyjaznej.pl/pl/plamki-i-grudki-na-penisie
  • BASHH, United Kingdom National Guideline on the Management of Anogenital Warts: https://www.bashh.org/guidelines
  • IUSTI-Europe, European guideline for the management of anogenital warts: https://iusti.org/treatment-guidelines/
  • NHS, Genital warts: https://www.nhs.uk/conditions/genital-warts/
  • NHS, Syphilis: https://www.nhs.uk/conditions/syphilis/
  • NHS, Sexually transmitted infections (STIs): https://www.nhs.uk/conditions/sexually-transmitted-infections-stis/
  • DermNet, Anogenital warts: https://dermnetnz.org/topics/anogenital-warts
  • DermNet, Molluscum contagiosum: https://dermnetnz.org/topics/molluscum-contagiosum
  • CDC, About Genital HPV Infection: https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html
  • Pacjent.gov.pl, szczepienia przeciw HPV: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/szczepienie-przeciw-hpv-dla-twojego-dziecka