Powikłania po skleroterapii żylaków nóg – co może się zdarzyć i kiedy zgłosić się do lekarza?

Najważniejsze informacje w skrócie

• Wygląd nóg zmienia się stopniowo. Siniaki i wyczuwalne zgrubienia mogą utrudniać wczesną ocenę efektu.
• Nie każda grudka oznacza zakrzepicę żył głębokich. Nie można jednak rozpoznać jej przyczyny wyłącznie ze zdjęcia.
• Silny lub narastający ból i nowy obrzęk wymagają pilnej oceny. Nie czekaj na zaplanowaną kontrolę.
• Duszność, objawy udaru lub ciężkiej alergii wymagają natychmiastowej pomocy. Zadzwoń pod 112 lub 999.

Jakie reakcje mogą wystąpić po skleroterapii?

Preparat podany do żyły wywołuje reakcję jej ściany prowadzącą do zamknięcia naczynia. Przebudowa leczonej żyły i zmiana wyglądu skóry wymagają czasu. Mogą pojawić się:

• siniaki i drobne ślady w miejscach wkłuć;
• tkliwość, krótkie pieczenie lub miejscowa bolesność;
• twardsze odcinki żyły i wyczuwalne zgrubienia;
• brązowawe przebarwienia nad leczonym naczyniem.

Zgrubienia mogą ustępować przez tygodnie, a przebarwienia blednąć przez miesiące. Część zmian barwnikowych utrzymuje się dłużej lub pozostaje trwała. Nie należy obiecywać jednej daty zniknięcia wszystkich śladów. [1–3]

Może też pojawić się matting, czyli siateczka nowych drobnych naczynek w okolicy leczenia. To zmiana wymagająca oceny, szczególnie jeśli utrzymuje się lub przeszkadza pacjentowi. [2, 4]

Jakie powikłania po skleroterapii omawia się przed zabiegiem?

Reakcja w zamykanej żyle nie jest tym samym co zakrzepica żył głębokich. Wśród możliwych powikłań są jednak zakrzepica żył powierzchownych, nasilony odczyn zapalny oraz zakrzepica żył głębokich. Rozróżnienie może wymagać badania i USG. [3, 4]

Możliwe są także uszkodzenie skóry, owrzodzenie lub martwica w okolicy leczenia, blizna, zakażenie miejsca wkłucia i reakcja alergiczna na preparat. Rzadko opisywano uszkodzenie nerwów lub zaburzenia czucia. [1, 3, 4]

Do rzadkich poważnych zdarzeń należą zatorowość płucna, ciężka reakcja alergiczna i incydenty neurologiczne. Ryzyko zależy od stanu pacjenta, rodzaju naczyń, użytego preparatu i zakresu leczenia. Nie ma jednego procentu opisującego wszystkie zabiegi skleroterapii. [2–4]

Zaburzenia widzenia i migrena po skleroterapii piankowej

Po podaniu piany opisywano przejściowe zaburzenia widzenia i objawy migrenowe, częściej u osób z takim wywiadem. Każdy nowy objaw zgłoś od razu zespołowi. Nie zakładaj samodzielnie, że jest to tylko migrena lub niegroźna reakcja na zabieg. [2, 3, 5]

Nagła utrata widzenia, zaburzenia mowy lub osłabienie jednej strony ciała wymagają wezwania pomocy również wtedy, gdy objawy ustępują. [7]

Objawy po skleroterapii – kiedy potrzebna jest ocena?

Znaczenie mają także moment pojawienia się objawów, ich nasilenie i zmiana w czasie. [1–3, 5, 6]

Kiedy wezwać pomoc pod 112 lub 999?

Natychmiastowej pomocy wymagają zwłaszcza:

• nagła duszność, ból w klatce piersiowej lub omdlenie;
• obrzęk języka lub gardła, trudności w oddychaniu albo połykaniu;
• opadnięcie kącika ust, osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia mowy lub nagła utrata widzenia.

Nie czekaj na odpowiedź rejestracji ani na planową wizytę. Nie prowadź samodzielnie samochodu. Objawy neurologiczne wymagają pilnej pomocy także po ustąpieniu. [6–8]

Co zrobić z grudką i jak wygląda kontrola po skleroterapii?

Nie nakłuwaj ani nie wyciskaj zgrubień. Nie próbuj samodzielnie usuwać zawartości leczonej żyły i nie masuj intensywnie bolesnego miejsca bez zaleceń. Lekarz oceni, czy wystarczy obserwacja, czy potrzebne jest dodatkowe postępowanie.

Kontrola obejmuje ocenę dolegliwości i miejsc leczenia. W zależności od naczyń, objawów i ryzyka może być potrzebne USG. Termin oraz zakres kontroli ustala lekarz; nowe niepokojące objawy są powodem wcześniejszej oceny. [1, 4]

Przy kontakcie podaj datę i zakres zabiegu, miejsce objawu, moment jego pojawienia się oraz informację, czy narasta. Zdjęcie może pomóc w rozmowie, lecz nie zastępuje badania.

Stosuj zalecenia dotyczące aktywności, ucisku i leków. Zasady kompresji omawia artykuł pończochy uciskowe po EVLA i skleroterapii. Nie odstawiaj samodzielnie przepisanych leków przeciwkrzepliwych.

Jak ocenia się ryzyko przed leczeniem?

Powiedz lekarzowi o wcześniejszej zakrzepicy, rozpoznanej trombofilii, alergiach na leki, migrenie z aurą i objawach po poprzedniej skleroterapii. Ważne są również przyjmowane leki, ciąża i ograniczona możliwość poruszania się. [1, 3, 4]

Lekarz ocenia wskazania, anatomię żył, przeciwwskazania i potrzebne badania. Kwalifikacja oraz przestrzeganie zaleceń pomagają dobrać postępowanie, lecz nie eliminują całego ryzyka.

Jeśli skleroterapia uzupełnia laser, plan obejmuje obie metody. Przeczytaj o hybrydowym leczeniu żylaków oraz sprawdź kwalifikację do laserowego leczenia żylaków nóg.

Najczęstsze pytania o powikłania skleroterapii

Odpowiedzi opracowano na podstawie źródeł wymienionych poniżej. [1–7]

Omów korzyści i ryzyko leczenia żylaków w Gdańsku

Jeśli planujesz leczenie żylaków kończyn dolnych, zacznij od konsultacji. W Wyspie Medycyny Przyjaznej kwalifikuje do niego dr Arthur Abbazov. Przed EVLA niezbędne są konsultacja i USG Doppler żył nóg. Skleroterapia uzupełniająca jest dobierana według wskazań.

Na wizycie omów indywidualne ryzyko, zalecenia i sposób uzyskania pomocy po zabiegu. Przy problemie po już wykonanym leczeniu skontaktuj się z placówką, która je przeprowadziła.

Wyspa Medycyny Przyjaznej, ul. Toruńska 15, Gdańsk. Objawy alarmowe wymagają pilnej pomocy niezależnie od dostępności rejestracji.

Źródła medyczne

1. RadiologyInfo (ACR/RSNA) – skleroterapia i możliwe działania niepożądane.
2. Gloucestershire Hospitals NHS – skleroterapia piankowa i jej ryzyka.
3. Cambridge University Hospitals – skleroterapia piankowa żylaków nóg.
4. Rabe i wsp. – opublikowane wytyczne DGP dotyczące skleroterapii (2020/2021).
5. University Hospitals Sussex – odczucia i powikłania po skleroterapii piankowej.
6. NHS – objawy zakrzepicy żył głębokich.
7. NHS – objawy udaru i pilna pomoc.
8. NHS – objawy ciężkiej reakcji alergicznej.

Artykuł ma charakter informacyjny. Nie służy do rozpoznawania powikłań na podstawie opisu lub zdjęcia i nie zastępuje indywidualnych zaleceń po leczeniu.